Apstrakt: U prvom dijelu članka određujemo pojam biosuvereniteta kao pokazatelja medikalizacije savremenog društvenog života. U drugom dijelu članka, bavimo se fenomenološkom analizom odabranih sadržaja Agende 21 – dokumenta sa konferencije UN-a o demografskoj dinamici i održivom razvoju održanoj 1992. godine. Ovaj dokument je značajan iz dva razloga. Prvo, on kao ključan aspekt održivog razvoja definiše smanjenje ukupne svjetske populacije posredstvom promocije prava žena (Poglavlje 5) i razvojem medicine (Poglavlje 6). Drugo, značaj ovog dokumenta počiva i u tome što je u prvim godinama njegove realizacije u statistički značajnoj mjeri smanjen broj sklapanja brakova, povećan broj razvoda brakova, povećan broj abortusa, smanjen broj rođenih itd.
Ključne riječi: Agenda 21, održivi razvoj, feminizam, eugenika, depopulacija.




Uvod


U modernoj slici svijeta, pojam suvereniteta je povezivan sa načinom organizovanja prostora tipičnim za nacionalne države u njihovoj modernoj formi. Otuda je on određivan kao sposobnost uspostavljanja poretka isključivog raspolaganja prostorom.[1] U postmodernoj slici svijeta, pojam suvereniteta se povezuje sa kontrolom reprodukcije stanovništva i njegovim zdravljem tj. sa kontrolom količine i kvaliteta hrane, vode, vazduha, biljnog i životinjskog svijeta. Otuda, biosuverenitet predstavlja kontrolu bioloških uslova (re)produkcije samog života.[2]  Zbog Drugog svjetskog rata, objedinjujući pojam ovih elemenata – lebensraum, krajem 20 i početkom 21 vijeka dobio je novi oblik – održivi razvoj. Značenjska poveznica ova dva pojma, bar na opštem semantičko-konotativnom nivou, sastoji se u tome što i jedan i drugi predstavljaju naročit (autocentričan) oblik brige za životni prostor.[3] Sastavni elementi ovog „autocentričnog briganja“ predstavljaju: ekologija, biodiverzitet, ljudska prava i razvoj medicine (naročito u zemljama trećeg svijeta). Ekologija se odnosi na direktno upravljanje kvalitetom i količnom vode, vazduha te indirektno i kvalitetom i količinom hrane. Biodiverzitet se odnosi na upravljanje biljnim i životinjskim svijetom. Ljudska prava i razvoj medicine odnose se upravljanje (re)produkcijom stanovništva. Diskurs o ljudskim pravima i diskurs o razvoju medicine ne mogu se odvajati s obzirom da njihovu zajedničku osnovu predstavlja na tzv. „višku stanovništva“ utemeljena „autocentrična zabrinutost“ za održivi razvoj. Otuda, sam diskurs o ljudskim pravima, naročito diskurs o pravima žena, rodnim i seksualnim pravima, pravima homoseksualaca i transrodnim osobama, diskurs o pravima djece itd, po sebi jeste biopolitički jer se već nalazi smješten u širi eugenistički kontekst populacione politike kao okosnice održivog razvoja.

Postmoderna slika svijeta otuda je eksplicitno biopolitička. Njenu okosnicu predstavlja sinergija indirektne (politike emancipacije) i direktne (razvoj medicine) medikalizacije društvenog života, u kojoj se biopolitičko iskustvo stvarnosti nameće kao jedini mjerodavni princip socijalnog organizovanja. A biopolitičko iskustvo stvarnosti izvedeno je iz razvoja moderne medicine koja je kolonizovala pojmove i iskustva zdravlja i bolesti. Dok su u predmodernim slikama svijeta (Antici i Srednjem vijeku) pojmovi zdravlja i bolesti bili izvođeni iz usklađenosti (ravnoteže ili homeostaze) čovjeka sa „poretkom svijeta“ (duhovnom strukturom svijeta), zbog čega je iskustvo zdravlja predstavljalo uravnoteženost a iskustvo bolesti neuravnoteženost sa cjelinom stvarnosti, te pri čemu je bitan momenat ove opozicije predstavljala homeostatičnost (sposobnost samostalnog vraćanja u ravnotežu);[4] moderna slika svijeta, zahvaljujući prije svega razvoju moderne nauke (između ostalog i moderne medicine, koja u svom modernom ruhu gubi ontološku povezanost sa svojom predmodernom prirodom na koju se vrlo rado poziva kako bi opovijestila svoju modernu mjerodavnost), pojam zdravlja i bolesti izvodi iz usklađenosti sa „svjetskim poretkom“ (važećim političko-ideološkim konceptom).[5] Kako postmoderno stanje odlikuje globalizacija kao projekat i proces (projekat ideološkog konstruisanja globalne budućnosti te proces njegove realizacije), tako pojmovi zdravlja i bolesti sada bivaju transponovani sa modernog (društvenog) na postmoderni (globalni) nivo. Moderno pitanje zdravlja i bolesti kao izraza društvene (dis)funkcionalnosti sada se pojavljuje u postmodernom obliku kao pitanje (dis)funkcionalnosti sa stanovišta očuvanja samog globalno poretka (tzv. održivi razvoj). Otuda, zdravlje predstavlja usklađenost a bolest neusklađenost sa ciljevima globalnog političko-ideološkog projekta. Sastavni dio ovog globalnog projekta predstavlja uspostavljanje sasvim osobenog eugenističkog poretka, koji se sastoji u pravilnom raspoređivanju i kontrolisanom smanjenju ukupne svjetske populacije i to na takav način da pravo na opstanak biva zagarantovano odabranom (elitnom) dijelu populacije, dok se istovremeno ostatak populacije (njen ne-elitni dio) nastoji kontrolisano smanjivati na onaj broj koji je optimalan u proizvodno-uslužnom smislu  - to je broj stanovnika koji može obezbjeđivati dugotrajne socijalno-ekonomske preduslove za ugodnu građansku egzistenciju stanovnika prvog reda (fenomen menadžmenta ljudskih resursa upravo ukazuje na logiku kontrole onog dijela populacije kojem je u globalnoj redistribuciji društvene moći pripala uloga proizvodno-tržišnog resursa). Ozbiljenje ove eugenističke ideje nastoji se postići na dva načina. Prvi način predstavlja promocija ideje o ljudskim pravima i slobodama što obuhvata: 1) prava žena i rodnu ravnopravnost (feminizam), 2) prava seksualnih manjina i transrodnih osoba (homoseksualizam), 3) seksualni liberalizam, 4) seksualno vaspitanje, 5) seksualna zaštita, 6) hedonizam (zabava) kao osnovni princip kulture, 7) individualizam (socijalni samoerotizam) kao osnovni princip socijalne organizacije itd. Zajedničku karakteristiku svih ovih prava i sloboda predstavlja depopulacija kao rezultujuća posljedica njihovog upražnjavanja. Drugi način ali sa istom svrhom, namjerom i ciljevima, predstavlja razvoj medicine (naročito u zemljama trećeg svijeta) u onim (eksperimentalnim) aspektima koji nisu direktno povezani sa tzv. primarnom sekundarnom i tercijarnom zdravstvenom zaštitom stanovništva. Razvoj medicine u zemljama trećeg svijeta predstavlja eufemistički slogan ciničnog uma[6] koji istrijebljenje humaniteta opravdava „brigom“ za sudbinu (tog) humaniteta. Otuda, uvodno valja zaključiti, da ljudska prava i moderna medicina imaju prvenstveno biopolitičku a ne humanističku funkciju. U njihovom središtu sažeto je cjelokupno zapadno iskustvovanje povijesti. A to nije humanitet nego biosuverenitet. Njihov predmet više ne predstavlja čovjek nego kontrola bioloških uslova (re)produkcije samog života.




Agenda 21. Dometi jednog fenomenološkog čitanja


Peto poglavlje Agende 21 pod nazivom „Demografska dinamika i održivost“, nakon kraćeg uvoda u kome se sažeto navodi sadržaj poglavlja, započinje programskim stavom (tačka 5.2.): „Demographic trends and factors and sustainable development have a synergistic relationship.“[7]  Ovo je važno prethodno naznačenje koje određuje okvir fenomenološkog čitanja (fenomenološke analize sadržaja) kojom ćemo se u nastavku baviti. Ovim članom, zapravo izražena je jasna svijest o kauzalnoj vezi između demografske dinamike na jednoj i održivog razvoja na drugoj strani, i to na takav način da se latentno implicira kako demografska dinamika predstavlja ključno pitanje održivog razvoja, a ne obrnuto, što bi logički posmatrano mogla biti jedina preostala mogućnost. Međutim, ovaj stav ne izražava samo jasnu svijest o kauzalnoj vezi, nego i određuje kontekst u kome sva dalja razmatranja pomenute agende trebaju biti razumljena. A osnovni kontekst cjelokupne agende predstavlja „zabrinutost“ zbog „viška“ ukupne svjetske populacije te razmatranje ciljeva i aktivnosti na njenom smanjenju u kontekstu „održivog razvoja.“ Jer nema isto značenje, nego upravo suprotno, izražavanje zabrinutosti za prava i zdravlje djece, mladih i žena, te shodno tome predlaganje određenih ciljeva i aktivnosti, u kontekstu povećanja ukupne svjetske populacije i u kontekstu njenog smanjenja. U prvom slučaju briga, ciljevi i aktivnosti imaju pozitivan vrijednosni predznak a u drugom slučaju negativan. U prvom slučaju briga afirmiše svoj predmet a u drugom ga negira. Upravo ova „negativna briga“ jeste semantičko-konotativni kontekst pomenute Agende.

Nekoliko stranica dalje, u odnosu na programski cilj, u tački 5.12. navodi se: „Awareness should be increased of the fundamental linkages between improving the status of women and demographic dynamics, particularly through women's access to education, primary and reproductive health care programmes, economic independence and their effective, equitable participation in all levels of decision-making.[8]

Ovaj član od fundamentalnog je značaja za pravilno razumijevanje društvene (biopolitičke) uloge (funkcije) feminizma – on najdirektnije ukazuje na to da se pitanje demografske dinamike (smanjenja ukupne svjetske populacije) stavlja u kontekst poboljšanja položaja žena kroz njihov pristup obrazovanju, njihovu uključenost u programe zaštite reproduktivnog zdravlja te njihovu ekonomsku nezavisnost i učešće u svim nivoima odlučivanja. Postavimo retoričko pitanje: kako se ozbiljenje sadržaja ovog navoda može odraziti na populacionu dinamiku?

Nekoliko članova dalje u odjeljku ciljevi, u tački 5.17 navodi se: „Full integration of population concerns into national planning, policy and decision-making processes should continue. Population policies and programmes should be considered, with full recognition of women's rights.“[9] Dakle, puna integracija zabrinutosti za višak populacije u nacionalne politike i strategije svih nivoa vlasti treba da se nastavi ali na takav način da nacionalne populacione politike i programi uzmu u obzir puno priznavanje ženskih prava, koja smo naveli u prethodnom članu. Međutim, unutar prethodnog člana koji određuje prava žena, ne pominje se (pravo) rađanja ((re)produkcije). U tom smislu, opet valja retorički pitati: da li je bijela kuga spontan fenomen - s obzirom da projekti „izgradnje kapaciteta“, koje uz pomoć Svjetske Banke i drugih globalnih ekonomskih instutucija sprovodi UN, a koji obuhvataju kako nevladin tako i vladin sektor, po slovu ovog programa, čija realizacija i jeste suština projekata „izgradnje kapaciteta“ jer se upravo tim projektima izgrađuje institucionalan okvir za provođenje globalne politike definisane u ovoj agendi – jer se unutar nacionalnih politika ne može formulisati ideja pronatalitetne populacione politike?

Potom, u tački 5.21 stoji: „Vulnerable population groups (such as rural landless workers, ethnic minorities, refugees, migrants, displaced people, women heads of household) whose changes in demographic structure may have specific impacts on sustainable development should be identified.“[10] U čemu počiva cilj identifikacije „ranjivih grupa“ u kontekstu populacione politike? Ako ranjive grupe predstavljaju one grupe čijim upravljanjem može biti modifikovana njihova demografska struktura ali takođe čijim upravljanjem može biti modifikovana demografska struktura cjeline društva u kojoj se kao grupe nalaze, onda u kontekstu održivog razvoja identifikacija ovih grupa može imati samo negativan (ili negirajući) predznak. Da li je moguće da u kontekstu opšte zabrinutosti zbog „viška“ ukupne populacije, postoji namjera povećanja broja stanovnika na selu, ili možda broja stanovnika kod etničkih manjina (npr. Meksikanaca u SAD), ili broja izbjeglica, migranata, beskućnika ili samohranih majki? Da li ovaj član, možda, identifikuje socijalno deprivirane grupe i slojeve stanovništva, koji sa stanovišta funkcionalnog očuvanja globalnog političkog sistema, zbog svoje socijalne marginalizovanosti i socijalne isključenosti, predstavljaju nosioce negativne društvene energije, te je stoga sa stanovišta ultimativnog funkcionaliteta globalnog sistema neophodno izvršiti njihovo biološko redukovanje?




Diskusija


Formulisanje ciničnih ciljeva globalne depopulacione politike kroz njihovu identifikaciju sa opštim te stoga predpostavljenim i neupitnim vrijednostima (pravo bilo koje društvene grupe ili sloja stanovništva na poboljšanje sopstvenog egzistencijalnog položaja), smjera ka onemogućenju njihove kritike jer se zbog pozivanja na opšte vrijednosti kritika ciničnih ciljeva pojavljuje kao osporavanje opšteg – kao najbezočniji primitivizam koji osporava opšte kao predpostavljeno. Otuda, poziv na poboljšanje društvenog položaja žena predstavlja opšti mehanizam ciničnog uma pomoću koga savremeni eugenistički projekti izgrađuju zahtjev za svojim univerzalnim važenjem u koji je implicitno uračunata latentna nemogućnost njihove kritičke delegitimacije.

Na osnovu fenomenološkog čitanja odabranih stavova, postaje jasno da poziv na „poboljšanje“ društvenog položaja žena, nažalost, nije u funkciji stvarnog poboljšanja društvenog položaja žena, na koji se nominalno odnosi, već on predstavlja manifestno deklarisanje koje latentno smjera ka smanjenju fertiliteta žena na koje se realno odnosi.

Veći broj studija pokazuje da visokoobrazovani u brak ulaze kasnije od onih manje obrazovanih zbog čega se može zaključiti da obrazovni status negativno utiče na rađanje prvog djeteta jer visokoobrazovane žene odgađaju rađanje u poređenju sa ženama sa nižim stepenom obrazovanja.[11] Obrazovaniji dobijaju djecu u kasnijoj fertilnoj dobi zbog čega nemaju mogućnost rađanja većeg broja djece jer im je reproduktivno doba skraćeno obrazovanjem.[12] Dakle, obrazovanje odgađa roditeljstvo zbog vremena neophodnog za njegovo okončanje.[13] Otuda, opšta korelacija između nivoa obrazovanosti i stope nataliteta po karakteru nužno mora biti negativna. U Kanadi 51% stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 10,3.[14] U izraelu 46% stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 19,7. U Japanu 45% stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 8,3. U SAD 42% stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 14. U Novom Zelandu 41% stanovnika je viskoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 13,7. U južnoj Koreji 40% stanovnika je viskoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 9,3. U velikoj Britaniji 38% stanovnika je visoko obrazovano. Stopa nataliteta iznosi 12. U Finskoj 38%stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 11,2. U Australiji 38%stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 12,4. U Irskoj 37% stanovnika je visokoobrazovano. Stopa nataliteta iznosi 15, 5. Dakle, deset najobrazovanijih nacija na svijetu nema biološku sposobnost samoreprodukcije.

Programi zaštite reproduktivnog zdravlja žena nisu u funkciji stvarne zaštite njihovog reproduktivnog zdravlja nego u funkciji njegove latentne (skrivene) i permanentne negacije. O tome svjedoči porast broja najtežih oblika oboljenja reproduktivnih organa kod žena.[15] Ovaj porast, sasvim uslovno govoreći i ne bi bio toliko “sporan” da istovremeno i uporedo nije zabilježen razvoj samog programa zaštite reproduktivnog zdravlja žena.[16] Opet valja retorički pitati: da li su ove pojave u korelaciji ili koincidenciji? Programi zaštite reproduktivnog zdravlja žena promovišu eksperimentalne oblike (pilule, sterilizacije putem vakcinacija itd) preveniranja trudnoće (života) i namjerno (abortus) prekidanje trudnoće (različite načine djecoubistva). Stoga, pomenuti programi zapravo predstavljaju oblike samodestrukcije reproduktivnog zdravlja žena jer se zasnivaju na ideji i praksi negacije same reproduktivnosti. Prema procjenama Svjetske zdravstvene organizacije broj legalnih abortusa izvedenih 2003. godine u svijetu iznosio je oko 42 miliona. Broj ilegalnih abortusa nije poznat ali se pretpostavlja da na na jedno rođeno dijete dolaze tri (abortusom) ubijena. Procenat legalnih abortusa u odnosu na 1000 živorođene djece prema zemljama iznosi: Grenland preko 50%; Rusija, Kina, Mađarska, Estonija, Rumunija između 30%-50%; SAD, Kanada, Australija, Francuska, Britanija, Švedska, Norveška, Srbija, Češka, Ukrajina, Kazahstan 20-30%; Španija, Italija, Hrvatska, Slovenija, Turska 15%-20%; Portugal, Njemačka, Grčka 11%-15%; Južnoafrička republika 8%; Indija 5%; Poljska, Afričke zemlje, Meksiko, Čile 0%-2%. Ovdje je vrlo važno dati logički dekonstruktivnu opasku deridijanskog tipa u vezi legalnosti/ilegalnosti abortusa. Naime, samo pitanje legaliteta smrti je besmisleno jer pitanje života i smrti na jednoj te legaliteta na drugoj strani ne počivaju u istoj ravni analize (ravni uporedivosti) s obzirom da predstavljaju radikalno drugačije nivoe stvarnosti. A abortus jeste smrt prosto otuda jer nije život. Stoga, neizbježno je pitati: Kako smrću obezbjeđivati život? Kako smrću obezbjeđivati zdravlje? Naravno ovakva ontološko-etička pitanja slobode, konceptualno nisu uključiva u diskurs o pravima i slobodama. Opet i iznova valja pitati: zašto? 

Promocija ideje o ekonomskoj samostalnosti žena nije u funkciji njihove stvarne ekonomske ili kakve druge samostalnosti, već u funkciji latentnog (skrivenog) razaranja porodice putem smanjivanja broja sklopljenih brakova i povećanja broja razvedenih brakova. Stopa ekonomske razvijenosti obrnuto je proporcionalna stopi sklopljenih brakova i direktno proporcionalna stopi razvoda. Što je neki region ekonomski razvijeniji to je stopa razvoda veća. U kontekstu ekonomske razvijenosti prednjače Sjeverna Amerika i Australija, zatim Evropa, potom Azija i Južna Amerika a naposljetku dolazi Afrika.[17]  Stopa razvoda brakova najmanja je u Africi, potom u Južnoj Americi, zatim u Aziji a najveća je u Evropi i Sjevernoj Americi.[18] Shodno tome promocija ideje o ekonomskoj samostalnosti žena nalazi se indirektno u funkciji depopulacije.

Promocija ideje o učešću žena u svim nivoima vlasti nije u funkciji povećanja političkog značaja žena nego u funkciji promocije lažnog karijerizma koji implicirajući individualizam kao obavezujuću socijalnu normu već unaprijed računa sa odsustvom adekvatne roditeljske brige prema potomstvu te stoga predstavlja promociju anti-vasitanja. Budući da samoerotizovani roditelji odsustvuju zbog učešća u svim nivouma odlučivanja (zbog participacije u svim nivoima vlasti), djecu koja su imala sreće da budu rođena sada nema ko da vaspitava. Osim naravno masovnih medija koji preuzimaju ulogu osnovnog agensa socijalizacije i internalizacije, a koju opet zbog svoje tehničke prirode mogu samo negativno da vrše. [19]



Literatura


BLOSSFELD, H.P. (1995). The New Role of Women: Family Formation in Modern Societies, Boulder: Westview Press.
BLOSSFELD, H.P. & HUININK, J. (1991). Human Capital Investment or Norms of Role Transition? How Women’s Schooling and Career Affect the Process of Family Formation. American Journal of Sociology, 97 (1): 143-168.
VALDENFELS, B. (2005). Topografija stranog. Novi Sad: Stilos, str. 54-55.
KELNER, D. (2004). Medijska kultura, Beograd: Klio.
LIEFBROER, A. C. & CORIJN, M. (1999.) Who, What, Where and When? Specifying the Impact of Educational Attainment and Labor Force Participation on Family Formation. European Journal of Population, 15 (1): 45-75.
MARTIN, G. T., & BAZIAN, P. (2006). The Impact of the Type of Education and of Educational Enrolment on First Births. European Sociological Review, 22 (3): 259-275.
NICOLETTI, C. & TANTURRI M. L. (2008). Differences in Delaying Motherhood across European Countries: Empirical Evidence from the ECHP. European Journal of Population, 24 (2): 157-183.
PARSONS, T. (1951). The Social System. Glencoe: Free Press.
PARSONS, T. (1972). Definition of Health and Illness in the Light of American Values and Structure, in:
Gartly Yago (ed.), Patients, Psychicians and illness. New York: Free Press.
PARSONS, T. (1975). The Sick Role and the Role of the Psychician Reconsidered. Milbank Memorial Fundation Quarterly 53.
POSTMAN, N. (1985). Amusing Ourselves to Death.
POSTMAN, N. (1993). Technopoly: The Surrender of Culture to Technology.
SCHMITT, C. (1985). Political Theology. Four Chapters on the Concept of Sovereignty. Cambridge, Massachusetts, and London, England: The MIT Press.
SLOTERDIJK, P. (1992). Kritika ciničnog uma. Zagreb: Globus.
SOCIAL WATCH (2006) 91-93, 130-145
United Nations Conference on Environment & Development, Rio de Janerio, Brazil, 3 to 14 June 1992, AGENDA 21 - Chapter 5, DEMOGRAPHIC DYNAMICS AND SUSTAINABILITY, 5.2.
United Nations, Commission on the Status of Women (2005), «Equal participation of women and men in decision making processes at all levels. Report of the Secretary General».
FUКО, M. (2005). Rođenje biopolitike. Novi Sad: Svetovi.
HERMAN, E. & CHOMSKY, N. (1988). Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media, New York: Pantheon.
ČOMSKI, N. (2003). Moć i teror. Zagreb: Naklada Jasenski i Turk.
ČOMSKI, N. (2001). Mediji, propaganda i sistem. Zagreb: Što čitaš.
ČOMSKI, N. (2009). Kontrola medija. Spektakularna dostignuća propagande. Novi Sad/Beograd: Rubikon/Beoknjiga.











DEPOPULATION AS A SOCIAL ROLE OF FEMINISM
(AGENDA 21. THE CASE STUDY)


Apstract:In the first part of the article, we defines the concept of bio-sovereignty as an indicator of the medicalization of modern social life. In the second part of the article, we give aphenomenological analysis of selected content of Agenda 21 – document of the United Nations Conference on Environment & Development, Rio de Janerio, Brazil, 3 to 14 June 1992. This document is important for two reasons. First, on a key aspect of sustainable development defines reduce the world's population through the promotion of women's rights (Chapter 5) and the development of medicine (Section 6). Second, the importance of this document consists in the fact that in the first years of its implementation, statistically significantly reduced the number of marriages, increased number of divorces, increased abortions, reduced the number of births, etc.


Keywords: Agenda 21, sustainable development, feminism, eugenics, depopulation.




* Fakultet političkih nauka Univerziteta u Banjoj Luci
[1] SCHMITT, C. (1985). Political Theology. Four Chapters on the Concept of Sovereignty. Cambridge, Massachusetts, and London, England: The MIT Press.
[2] FUКО, M. (2005). Rođenje biopolitike. Novi Sad: Svetovi.
[3] VALDENFELS, B. (2005). Topografija stranog. Novi Sad: Stilos, str. 54-55.
[4] Antičko (starogrčko) shvatanje zdravlja i bolesti, kao modela za objašnjavanje ljudskog tijela i njegovih funkcija, bio je filozofski model ravnoteže koji je izražavao kosmički harmoničan poredak stvari.  Pojedinac je bio zdrav ukoliko je bio u homeostazi (oμοιόσταση) sa cjelinom bića (eίναι) a bolestan ukoliko je ova ravnoteža narušena. Ravnoteža cjeline bića kao supstancijalni (aρχή) i univerzalno važeći (νόμος) um i red stvari (Λόγος), se deduktivno pojavljivala na nekoliko nivoa: 1. Kosmička ravnoteža cjeline bića kao ravnoteža prirode i duha (φύση - Λόγος); 2. Ravnoteža prirode i države (φύση/Λόγος - pόλις); 3. Ravnoteža države i čovjeka (pόλις-άνθρωπος); 4. Ravnoteža duše i tijela u čovjeku (ψυχή - σώμα); i 5. Ravnoteža organa u tjelu (υγεία).
[5] O modernom značenju pojmova zdravlja i bolesti kao izrazu društvene funkcionalnosti i disfunkcionalnosti opširnije vidjeti: PARSONS, T. (1951). The Social System. Glencoe: Free Press. PARSONS, T. (1972). Definition of Health and Illness in the Light of American Values and Structure, in: Gartly Yago (ed.), Patients, Psychicians and illness. New York: Free Press. PARSONS, T. (1975). The Sick Role and the Role of the Psychician Reconsidered. Milbank Memorial Fundation Quarterly 53.
[6] SLOTERDIJK, P. (1992). Kritika ciničnog uma. Zagreb: Globus.
[7] United Nations Conference on Environment & Development, Rio de Janerio, Brazil, 3 to 14 June 1992, AGENDA 21 - Chapter 5, DEMOGRAPHIC DYNAMICS AND SUSTAINABILITY, 5.2.
[8] Ibid, 5.12.
[9] Ibid, 5.17.
[10] Ibid, 5.21.
[11] MARTIN, G. T., & BAZIAN, P. (2006). The Impact of the Type of Education and of Educational Enrolment on First Births. European Sociological Review, 22 (3): 259-275. NICOLETTI, C. & TANTURRI M. L. (2008). Differences in Delaying Motherhood across European Countries: Empirical Evidence from the ECHP. European Journal of Population, 24 (2): 157-183.
[12] LIEFBROER, A. C. & CORIJN, M. (1999.) Who, What, Where and When? Specifying the Impact of Educational Attainment and Labor Force Participation on Family Formation. European Journal of Population, 15 (1): 45-75.
[13] BLOSSFELD, H.P. & HUININK, J. (1991). Human Capital Investment or Norms of Role Transition? How Women’s Schooling and Career Affect the Process of Family Formation. American Journal of Sociology, 97 (1): 143-168. BLOSSFELD, H.P. (1995). The New Role of Women: Family Formation in Modern Societies, Boulder: Westview Press.
[14] Stopa  nataliteta na 1000 stanovnika prema podacima UN za period 2005-2010. Najveći natalitet imaju Liberija, Kongo i Gvineja Bisau (49,6) a najmanji Hong Kong (7,6).
[17] Pogledati: United Nations, Commission on the Status of Women (2005), «Equal participation of women and men in decision making processes at all levels. Report of the Secretary General». Takođe i: SOCIAL WATCH (2006) 91-93, 130-145.
[19] O društvenoj ulozi savremenih medija i njihovoj nemogućnosti da adekvatno vrše procese internalizacije i socijalizacije postoji više desetina studija. Navedimo samo neke: POSTMAN, N. (1985). Amusing Ourselves to Death. POSTMAN, N. (1993). Technopoly: The Surrender of Culture to Technology. KELNER, D. (2004). Medijska kultura, Beograd: Klio. HERMAN, E. & CHOMSKY, N. (1988). Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media, New York: Pantheon. ČOMSKI, N. (2003). Moć i teror. Zagreb: Naklada Jasenski i Turk. ČOMSKI, N. (2001). Mediji, propaganda i sistem. Zagreb: Što čitaš. ČOMSKI, N. (2009). Kontrola medija. Spektakularna dostignuća propagande. Novi Sad/Beograd: Rubikon/Beoknjiga.


Постави коментар

 
ТРЕЋИ ПРОСТОР © 2015. Сва права задржана. Прилагодио за веб Радомир Д. Митрић
Top